De kop is er nu ook formeel af: op 24 september 2026 trapte de AUHA samen met haar partnerinstellingen Universiteit Antwerpen, Antwerp Maritime Academy, AP Hogeschool en Karel de Grote Hogeschool, het nieuwe academiejaar plechtig op gang in de Antwerpse Stadsschouwburg.
Verankering in onze stad en regio
Ook dit jaar was er een stoet van prominenten. In het gezelschap van de Antwerpse burgemeester, enkele schepenen en andere prominenten, wandelden professoren en docenten van de Bourla naar de Stadsschouwburg, om zo de verankering van het hoger onderwijs in de stad Antwerpen te benadrukken. Ze liepen door een haag van 150 studenten, die zich aansloten bij de stoet. De enthousiaste muzikanten van de stadsfanfare ‘t Akkoord liepen vooraan de stoet.
De opening stond in het teken van STEMpathie
Onze Antwerpse regio staat voor grote uitdagingen. De energietransitie, de digitalisering, de zorg van morgen en de verduurzaming van onze industrie vragen om innovatie. Daarvoor zijn sterke STEM-profielen onmisbaar. Maar minstens even belangrijk is het vermogen om over de grenzen van disciplines heen samen te werken. De complexe vraagstukken van vandaag laten zich immers niet oplossen vanuit één expertise alleen.
Intrede van prominenten
De prominenten stapten de zaal binnen op de tonen van de Europse hymne, symbool van vrijheid, vrede en solidariteit. De drie vredesvlaggen op het podium gaven een krachtig signaal: wij staan voor vrede en rechtvaardigheid.
Antwerpen als speelveld
De Antwerpse burgemeester, Els van Doesburg, had het in haar welkomstwoord over het economische belang van onze regio en de toekomstmogelijkheden voor onze studenten in Antwerpen. Ze wenste de studenten een mooie studiecarrière toe en stimuleerde hen om kansen te grijpen.
Studenten aan het woord
In een bijzonder krachtige toespraak, vertrekt Janne Goeman (AP Hogeschool) bewust vanuit het perspectief van de student. STEM wordt er geïnterpreteerd als de stem van studenten, met een oproep om studenten niet alleen te informeren over beslissingen, maar hen vooraf te betrekken en daadwerkelijk naar hen te luisteren. Janne wijst op de druk die onderwijs, jongeren en studenten ervaren door besparingen, nieuwe regelgeving en de combinatie van studeren en werken. Tegelijk benadrukt ze dat de Antwerpse onderwijsinstellingen en de stad in hun visies het belang van studentenparticipatie, inclusieve talentontwikkeling en samenwerking erkennen. De kernboodschap is daarom een uitnodiging aan bestuurders en medewerkers om studenten actief als gesprekspartner te betrekken, zowel bij concrete problemen in het studentenleven als bij bredere ambities voor de toekomst van Antwerpen als onderwijsstad. Lees hier de volledige toespraak.
Sarah Verhoog (UAntwerpen) interpreteert STEM breder dan technologie en wiskunde: het gaat ook om nieuwsgierigheid, kritisch denken, vragen stellen en oplossingen zoeken. Die houding is relevant binnen alle disciplines, omdat maatschappelijke uitdagingen zoals klimaat, gezondheidszorg en digitalisering vragen om samenwerking tussen verschillende expertises. Net daarin ligt volgens de speech de kracht van de associatie: verschillen in talent, achtergrond en expertise samenbrengen om tot nieuwe inzichten en oplossingen te komen. De studenten worden dan ook opgeroepen nieuwsgierig en kritisch te blijven, over de grenzen van hun eigen vakgebied heen te kijken, te blijven leren en verbindingen te leggen, zodat zij actief mee vorm kunnen geven aan een snel veranderende toekomst. Lees hier de volledige toespraak.
Verantwoord omgaan met AI
Veerle Hendrickx, algemeen directeur van de Karel de Grote Hogeschool focust in haar toespraak op de impact van artificiële intelligentie op het hoger onderwijs en pleit ervoor om, ondanks de snelheid waarmee AI zich ontwikkelt, voldoende tijd te nemen om bewuste keuzes te maken. AI verandert vandaag al hoe we lesgeven, toetsen, onderzoek doen en werken, waardoor ook de eindcompetenties van studenten opnieuw moeten worden bekeken. Naast AI-vaardigheden blijven een sterke kennisbasis, kritisch denken, oordeelsvermogen, menselijke connectie en vakmanschap essentieel. Veerle Hendrickx stelt vervolgens een aantal vragen voor als een blijvend kompas voor studenten, medewerkers en alumni: blijven we verantwoordelijk, blijft de mens centraal, draagt het gebruik bij aan een duurzame en inclusieve samenleving, van wie worden we afhankelijk en levert AI daadwerkelijk iets op? Diezelfde vragen moeten ook de hogeronderwijsinstellingen zelf sturen bij beleid, keuzes en aankopen rond AI. De speech eindigt met een oproep aan de AUHA-instellingen om hierover samen verder na te denken en technologie steeds in functie van de mens en de maatschappelijke opdracht van het hoger onderwijs te benaderen. Lees hier de volledige toespraak.
De kracht van kruisbestuiving
Herwig Leirs, rector van de Universiteit Antwerpen, vertrekt in zijn academische rede vanuit de vaststelling dat STEM-competenties steeds belangrijker worden, maar dat STEM niet als een afzonderlijke wereld van andere disciplines mag worden beschouwd. De grote maatschappelijke uitdagingen vragen juist om een kruisbestuiving van wetenschappelijke en technologische kennis met inzicht in mens, cultuur, ethiek, economie en samenleving. Vanuit die gedachte krijgt STEMpathie betekenis: niet minder STEM, maar meer aandacht voor de menselijke en maatschappelijke context waarin technologie wordt ontwikkeld en toegepast. Ook AI maakt volgens de rector duidelijk dat kennis alleen niet volstaat: kritisch denken, oordeelsvermogen, verantwoordelijkheid, communicatie en samenwerking worden minstens even belangrijk. Daarnaast pleit rector Leirs voor meer diversiteit en meerstemmigheid in wetenschap en innovatie, omdat verschillende perspectieven bijdragen aan betere wetenschap en veerkracht. De universiteit en de associatie moeten daarom hun verschillende disciplines en partners sterker verbinden en afgestudeerden een openheid voor wetenschappelijke en technologische inzichten meegeven, zodat zij die binnen hun eigen vakgebied kunnen toepassen en samen met anderen kunnen bijdragen aan de innovatie die de regio nodig heeft. Lees hier de volledige academische rede.
De kracht van verbinding
Herman Van Goethem, voorzitter van de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen, opende het academiejaar formeel en riep op om volop in te zetten op verbinding: tussen disciplines, tussen instellingen en vooral tussen mensen. Hij benadrukte de kracht van de samenwerking binnen de AUHA en de sterke wisselwerking met de stad en de regio. Volgens hem heeft het hoger onderwijs een belangrijke voortrekkersrol in de verdere ontwikkeling van Antwerpen en de regio. Ook sprak hij zijn waardering uit voor studenten die studeren combineren met werken, en voor het doorzettingsvermogen van jongeren die ondanks de onzekerheid over hun toekomst blijven investeren in hun opleiding.
De presentatie was in handen van Lieselot Ooms, docente Karel de Grote Hogeschool.
Het geheel werd opgeluisterd door studenten uit de percussieklas van het Koninklijk Conservatorium Antwerpen: Bieke Michiel, Floore Wijnants & Antonia Gerling.
We eindigden met een zonnige receptie op het Theaterplein.
4 Reportages
Tijdens de openingszitting toonden we vier reportages die vertrekken vanuit hetzelfde idee: onderzoek krijgt pas echt betekenis wanneer het het dagelijkse leven van mensen raakt. Binnen het thema STEMpathie brengen we daarom telkens een onderzoeker samen met mensen voor wie het onderzoek relevant is. We vertrekken niet alleen vanuit wetenschap, technologie of innovatie, maar vooral vanuit de vraag: wat verandert dit voor mensen, hun omgeving en hun toekomst?
De vier reportages tonen elk een andere vorm van impact: veiligheid, ecologische verantwoordelijkheid, gezondheid en samenleven in de stad.
Projection for a Spoiled Soil: leven met PFAS, Sint Lucas (KdG)
Artistiek onderzoeker Marta Meers onderzoekt hoe kunst, mycelium en collectieve zorg kunnen helpen om PFAS-vervuiling zichtbaar en bespreekbaar te maken. We trekken met haar naar de moestuin van haar grootouders, op enkele kilometers van de 3M-site. Daar krijgt een abstract milieuprobleem plots een heel menselijke schaal: bodem, voedsel, familie en de vraag hoe we omgaan met een omgeving die vervuild is geraakt. Marta Meers kreeg de Future Proof Award 2025-2026 voor haar masterproef. Het is uniek dat zij als kunststudente deze scriptieprijs kreeg.
SafeTrawl 2: veiliger vissen op zee, Antwerp Maritime Academy
Onderzoeker Werner Jacobs ontwikkelt met SafeTrawl 2 een systeem dat vissers in realtime inzicht geeft in de stabiliteit van hun schip. Vooral tijdens het uitzetten en binnenhalen van zware netten kan die stabiliteit snel veranderen. We koppelen het onderzoek aan Kurt Deman, die 32 jaar als visser werkte en vandaag preventieadviseur is. Zo wordt duidelijk hoe technologie kan helpen om risico’s sneller zichtbaar te maken en zware ongevallen op zee te voorkomen.
Trash Talks: wat afval ons vertelt over een stad, AP Hogeschool
Projectleider Marjan Moris onderzoekt afval in de publieke ruimte niet alleen als een probleem van netheid of gedrag, maar ook als een sociaal vraagstuk. Op Den Dam kijken we samen met Rachelle Brouns van Woonhaven naar de drempels waarop bewoners botsen: complexe regels, weinig opslagruimte, taal, kosten en de angst om fouten te maken. De reportage stelt de vraag of een goed systeem niet alleen duidelijke regels moet hebben, maar ook moet werken voor de grote diversiteit aan mensen die het gebruiken.
BUGS@School: wat kinderen buiten oppikken, UAntwerpen
Professor Irina Spacova onderzoekt hoe kinderen tijdens het spelen in stadsparken microben uit de natuur oppikken en hoe dat contact mogelijk helpt om hun immuunsysteem te trainen. Bijzonder is dat kinderen niet alleen onderwerp van het onderzoek zijn, maar zelf mee onderzoeker worden. Leerlingen van Parkschool Ieperman hielpen activiteiten kiezen, namen zelf stalen en ontdekten in het labo hun eigen onzichtbare microbenwereld.