De voorbije maanden bracht United* op vier verschillende locaties mensen samen voor gesprekken over LGBTQIA+-inclusie, gelijke kansen en de rol van het hoger onderwijs. Van het Antwerpse stadhuis tot de campussen van Universiteit Antwerpen, AP Hogeschool en KdG Hogeschool: telkens stond dezelfde vraag centraal. Hoe zorgen we ervoor dat inclusie niet alleen zichtbaar is, maar ook voelbaar wordt in de dagelijkse praktijk?
De gesprekken brachten beleidsmakers, onderzoekers, medewerkers, docenten en studenten samen. Hoewel elke tafel een eigen invalshoek had, kwamen een aantal thema’s telkens terug. Eén conclusie liep als een rode draad door de gesprekken: een inclusieve instelling vraagt meer dan goede intenties of zichtbare symbolen. Ze vraagt om een structurele aanpak, betrokkenheid en blijvende aandacht.
Van zichtbaarheid naar dagelijkse praktijk
De United*-vlaggen, Pride en campagnes zoals IDAHOT maken zichtbaar waar een instelling voor staat. Tijdens de gesprekken werd dat belang meermaals benadrukt. Een vlag is immers meer dan een decoratief element: ze geeft een herkenbaar signaal dat iedereen welkom is en zichzelf mag zijn.
Tegelijk werd duidelijk dat zichtbaarheid alleen niet volstaat. Een vlag verandert op zichzelf niets aan de manier waarop iemand wordt aangesproken, aan de inhoud van een opleiding of aan de toegankelijkheid van ondersteuning.
Daarom moet LGBTQIA+-inclusie niet beperkt blijven tot momenten zoals Pride of IDAHOT, maar doorheen het hele academiejaar zichtbaar zijn. Want er is een belangrijk verschil tussen welkom zijn en je ook daadwerkelijk welkom voelen. Studenten en medewerkers moeten zich niet alleen formeel geaccepteerd voelen, maar ook veilig, erkend en aangesproken.
Beleid en ervaring moeten samenkomen
In de vier gesprekken kwam ook de verhouding tussen beleid en praktijk regelmatig aan bod. Beleidsplannen, aanspreekpunten en meldprocedures zijn noodzakelijk, maar vertellen niet het volledige verhaal. Minstens even belangrijk is de vraag hoe studenten en medewerkers die structuren ervaren.
Weten ze waar ze terechtkunnen? Vertrouwen ze erop dat hun verhaal ernstig wordt genomen? En voelen ze voldoende ruimte om vragen of problemen aan te kaarten?
Vooral bij meldpunten spelen laagdrempeligheid en vertrouwen een grote rol. Niet iedereen weet hoe je een melding kan doen of durft de stap te zetten. Daarom zijn duidelijke communicatie, herkenbare aanspreekpunten en een veilige gesprekscultuur essentieel.
De uitdaging is om regelmatig na te gaan of het beleid ook in de praktijk werkt zoals bedoeld.
Inclusie is een gedeelde verantwoordelijkheid
Een andere belangrijke conclusie is dat inclusie steeds meer een organisatiebrede verantwoordelijkheid moet worden. Initiatieven rond diversiteit waren soms sterk afhankelijk van enkele geëngageerde medewerkers of individuele opleidingen. Hun inzet blijft belangrijk, maar een duurzame aanpak mag niet uitsluitend op hun schouders rusten.
Inclusie vraagt om een gedeelde verantwoordelijkheid, ondersteund door voldoende expertise en opvolging. Medewerkers moeten niet alleen bereid zijn om inclusief te werken, maar ook de nodige kennis en ondersteuning krijgen om met concrete situaties om te gaan. Denk bijvoorbeeld aan genderidentiteit, voornaamwoorden, intersectionaliteit en grensoverschrijdend gedrag.
Studenten als actieve gesprekspartners
De aanwezigheid van studenten aan de verschillende tafels maakte duidelijk dat inclusie niet alleen een beleidsvraag is. Hun ervaringen brengen de discussie terug naar de dagelijkse realiteit op de campus.
Studenten zijn niet alleen de doelgroep van een inclusiebeleid, maar ook belangrijke gesprekspartners die mee kunnen bepalen welke initiatieven nodig zijn en hoe die vorm krijgen.
Daarbij kwam ook het belang van onboarding naar voren. De eerste maanden aan een onderwijsinstelling zijn bepalend voor de manier waarop studenten hun omgeving ervaren. Het is belangrijk dat ze van bij de start weten welke waarden de instelling uitdraagt, waar ze terechtkunnen en hoe ze aansluiting kunnen vinden.
Inclusie als onderdeel van de onderwijsopdracht
De gesprekken gingen verder dan de specifieke ondersteuning van LGBTQIA+-studenten en -medewerkers. Ze raakten ook aan de bredere maatschappelijke opdracht van het hoger onderwijs.
LGBTQIA+-inclusie staat immers niet los van andere thema’s zoals antiracisme, toegankelijkheid, geloof, internationale samenwerking en academische vrijheid. De gesprekken benadrukten het belang van een brede kijk op diversiteit en gelijke kansen, zonder de specifieke ervaringen van LGBTQIA+-personen uit het oog te verliezen.
Ook Pride kwam daarbij meermaals aan bod. Naast een moment van zichtbaarheid en gemeenschap blijft het belangrijk om stil te staan bij de politieke oorsprong en geschiedenis van LGBTQIA+-rechten. Rechten die vandaag soms vanzelfsprekend lijken, zijn relatief recent bevochten en staan internationaal opnieuw onder druk.
Wat nemen we mee uit vier gesprekken?
Wanneer we de vier United*-tafels naast elkaar leggen, komen een aantal duidelijke aandachtspunten naar voren:
- Blijf LGBTQIA+-inclusie zichtbaar maken, ook buiten Pride en IDAHOT.
- Betrek studenten actief bij initiatieven en beleid.
- Maak ondersteuning en meldpunten duidelijk en laagdrempelig.
- Investeer in professionalisering en voldoende expertise bij medewerkers.
- Veranker inclusie als een gedeelde verantwoordelijkheid binnen de hele instelling.
- Neem inclusie mee in onboarding en de dagelijkse onderwijspraktijk.
- Toets regelmatig of beleid ook zo wordt ervaren als bedoeld.
De gesprekken maakten duidelijk dat zichtbaarheid, beleid, ondersteuning en participatie hand in hand moeten gaan. Inclusie vraagt betrokkenheid van iedereen en moet deel uitmaken van de dagelijkse werking.
Met het gesprek bij KdG sluiten we deze reeks rondetafelgesprekken voorlopig af. De inzichten en vragen die eruit voortkwamen, nemen we mee naar de toekomst.
